De oplossing

Voor structurele oplossingen van het structurele probleem put het Comité Veilige Opvang Amsterdam hoop en inspiratie uit het verhaal van Omari.

Gevlucht voor ernstig anti-homogeweld in zijn geboorteland Nigeria vroeg Omari aanvankelijk bescherming (asiel) in Nederland. Tot zijn verbijstering maakte hij ook in Nederlandse azc’s echter ernstige vormen van discriminatie, uitsluiting en bedreiging mee, en zelfs geweld. Toen Europese regels hem na een half jaar vroegen om niet in Nederland maar in Duitsland asiel te vragen, zag hij daar dat het ook anders kan.

Bij registratie in Duitsland werd hem direct gevraagd of hij behoorde tot een kwetsbare vluchtelingcategorie en daarom bijzondere opvangbehoeften had. Hij kon terecht in een van de tientallen Duitse opvangcentra die speciaal daarvoor zijn toegerust. In dat opvangcentrum vond hij, na een zoektocht van jaren, een plek om veilig te kunnen wonen en leven.

Omari’s verhaal is bijzonder niet alleen vanwege zijn vluchtverhaal maar ook omdat hij het probleem én de oplossing van (on)veilige opvang aan den lijve heeft ervaren. Vanuit Duitsland, dat zijn verzoek om asiel inmiddels inwilligde, zet hij zich met het comité nu in voor veiliger opvang in Nederland.

Voorbeelden in Europa

Veel Europese lidstaten en steden werken al jaren aan veiliger opvangmogelijkheden voor kwetsbare groepen, zoals vrouwen, kinderen en queers. In Duitsland wordt in diverse Länder aan elke asielverzoeker direct bij de registratie gevraagd of zij behoren tot een kwetsbare categorie, en zo ja, of zij behoefte hebben aan specifieke opvang. Verspreid over het land zijn tientallen centra waar aan kwetsbare categorieën vluchtelingen op deze manier dag-in-dag-uit meer veiligheid wordt geboden.

Ook in andere EU-lidstaten is en wordt, soms nog op kleinere schaal en in nauwe samenwerking met maatschappelijke organisaties, geëxperimenteerd met apart gelegen opvanglocaties.

EU wetgeving en Nederlands beleid

De gewijzigde EU Opvangrichtlijn specificeert categorieën vluchtelingen die extra kwetsbaar zijn in opvangcentra en daarom bijzondere opvangbehoeften (kunnen) hebben. De richtlijn verplicht lidstaten, dus ook Nederland, sinds juni 2026 om binnen 7 dagen te onderzoeken of asielverzoekers behoren tot een kwetsbare categorie en dan tegemoet te komen aan bijzondere opvangbehoeften. In Nederland voert de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) deze ‘screening’ uit.

In Nederland schreef de regeringscoalitie van D66, VVD en CDA in hun coalitie-akkoord: “De kwetsbare groepen in de opvang – zoals LHBTI+’ers, kinderen en bekeerlingen – gaan we meer beschermen.” De vorm van die extra bescherming is nog onbekend. Een opvangcentrum in Amsterdam zou aansluiten op dit beleidsvoornemen.

Amsterdams voorstel en beleid

In februari 2025 vroeg het Comité Veilige Opvang Amsterdam in een commissievergadering van de Amsterdamse gemeenteraad aandacht voor de onveilige opvang van kwetsbare vluchtelingen. Het comité nodigde, in overleg met overheden en azc-beheerders in Duitsland, de Amsterdamse gemeenteraad uit voor een werkbezoek aan een centrum bij Dortmund dat is bestemd voor kwetsbare vluchtelingcategorieën. Het werkbezoek vond in juni 2025 plaats.

In december 2025 dienden vier raadsfracties (D66, Groenlinks [nu PRO], Volt en Partij voor de Dieren) een gezamenlijk initiatiefvoorstel, geïnspireerd door het werkbezoek en het werk van het comité, in bij het gemeentebestuur. Het voorstel houdt in dat Amsterdam, in samenwerking met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en maatschappelijke partijen, op één of meer locaties veilige, apart gelegen opvangcapaciteit gaat reserveren voor kwetsbare vluchtelingcategorieën.

In juni 2026 sloten de nieuw gekozen gemeenteraadsfracties van PRO en D66 een coalitieakkoord voor 2026 tot 2030. Daarin staat dat de stad Amsterdam ‘extra aandacht heeft voor de opvang van kwetsbare vluchtelingen en vluchtelingen met een [LHBTI] achtergrond’.

Terwijl de Amsterdamse gemeenteraad, het Amsterdamse gemeentebestuur, het COA en andere partijen opties voor veiliger opvang onderzoeken en uitwerken, blijft het Comité zich inzetten om dat proces waar mogelijk te versnellen en in Amsterdam zo snel mogelijk tot daadwerkelijke opening van veilige opvangcapaciteit voor kwetsbare vluchtelingen te komen.